tinh hoàn là một bộ phận của cơ quan sinh dục nam có hình bầu dục, gánh vác chức năng tạo ra tinh trùng để duy trì giống nòi và tiết vào máu những hormon sinh dục nam. Một số bệnh lý của dịch hoàn sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng sản xuất của nam giới.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Đây được coi là một bệnh lý về dịch hoàn rất nguy hiểm. Giãn tĩnh mạch thừng tinh (GTMTT) chiếm khoảng gần 1/3 các ca vô cơ nam. Tuy nhiên, hiện, các nhà khoa học vẫn chưa xác định được chuẩn xác nguyên do gây bệnh cũng như những triệu chứng tiêu biểu của bệnh. Một số dấu hiệu đáng để ý có thể kể đến là: Cảm giác căng nhức, nặng, sưng ở bìu… Ở một số bệnh nhân GTMTT, người ta ghi nhận có một số thất thường như: thể tích tinh hoàn nhỏ, rối loạn sinh tinh do sự thay đổi mô học của tinh hoàn, bất thường của tinh dịch đồ, giảm nồng độ testosteron và thay đổi nhiều hormon khác. Những bất thường có thể phục hồi tốt sau giải phẫu thắt tĩnh mạch tinh giãn.
Viêm dịch hoàn, viêm mào tinh hoàn: Tuy tinh hoàn và mào dịch hoàn khác nhau nhưng do cấu tạo phẫu thuật hai bộ phận này gần nhau nên tính chung đều là một hệ thống bệnh lý tinh hoàn. Sốt cao, ớn lạnh, có cảm giác đau và sưng đỏ tại dịch hoàn, vùng bìu, đùi, háng, có thể đi tiểu ra máu… là những triệu chứng điển hình của bệnh viêm dịch hoàn, viêm mào dịch hoàn. Viêm mào dịch hoàn là một bệnh khá phổ quát ở hệ thống sinh dục nam, bệnh có thể gây ra bởi một nhiễm trùng như viêm tuyến tiền liệt, viêm niệu đạo... nhưng nguyên cớ cốt gây viêm mào tinh hoàn là hệ quả của các bệnh nhiễm trùng lây nhiễm qua đường dục tình, đặc biệt là bệnh lậu và nhiễm Chlamydia. Viêm mào tinh hoàn cốt tử xảy ra ở nam giới có độ tuổi từ 19 - 35 tuổi. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, viêm mào dịch hoàn cấp tính sẽ chuyển thành viêm mào tinh hoàn mạn tính, teo dịch hoàn và có thể dẫn đến vô cơ ở nam giới.
Những hiểu biết về tinh hoàn giúp nam giới phát hiện bệnh ở tuổi sớm.
Xoắn tinh hoàn: Xoắn dịch hoàn là một bệnh lý cực kỳ hiểm nguy. Tình trạng xoắn dịch hoàn xảy ra khi cuống của dịch hoàn bị xoắn quanh trục gây ra hiện tượng tắc nghẽn một phần hoặc tắc nghẽn quờ quạng huyết mạch dẫn đến dịch hoàn, khiến máu không được lưu thông đến túi tinh, gây nên cảm giác sưng đau. Nếu không được điều trị sớm sẽ phá hủy dịch hoàn. Trong vòng 6 giờ, nếu có sự can thiệp kịp thời sẽ bảo vệ đến 90% chất lượng dịch hoàn. Sau 12 giờ, tỉ lệ chỉ còn 50% và sau 24 giờ, khả năng giữ lại tinh hoàn chỉ còn 10%. Do đó, xoắn dịch hoàn chính là nguyên cớ lớn gây nên hiện tượng vô sinh ở nam giới khiến nam giới mất đi khả năng đàn ông, ảnh hưởng đến nhu cầu, khoái cảm và chất lượng dục tình. Nếu không được điều trị cấp cứu kịp thời có thể khiến dịch hoàn bị hoại tử và phải cắt bỏ.
Khối u và ung thư dịch hoàn: U tinh hoàn là bệnh hiếm gặp nhưng rất hiểm nguy vì có tới 90% trường hợp là ung thư. U tinh hoàn là bệnh xuất hiện ở cả người lớn và con trẻ. mặc dầu ít gặp hơn so với các loại u khác, song bệnh có ảnh hưởng rất lớn đến cơ quan sinh dục. U tinh hoàn có thể gặp ở một hoặc cả hai bên. Tuy nhiên, tỷ lệ u tinh hoàn hai bên rất thấp, chỉ có 4,3%. U dịch hoàn chủ yếu thường nảy sinh ở thanh niên độ tuổi từ 25 - 50, đang hoạt động sinh dục mạnh. Những di căn sớm qua đường máu và đường bạch huyết làm tăng phần nguy hiểm của u dịch hoàn. Ung thư tinh hoàn là loại bệnh diễn tiến thầm lặng qua nhiều năm nên rất khó phát hiện sớm. Trước đây, ung thư tinh hoàn có tiên lượng xấu, tỷ lệ tử vong khoảng 70%, nhưng hiện giờ, nhờ sự ra đời của các hóa chất trị liệu, tỷ lệ tử vong đã giảm đáng kể, nhiều trường hợp đã khỏi hẳn. U tinh hoàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm.
U thường có hình trứng, kích thước vài cm với trọng lượng có thể lên tới hàng trăm gam.Triệu chứng dễ nhận thấy nhất của bệnh ung thư dịch hoàn là cảm giác đau tức thất thường ở tinh hoàn, cảm giác nặng, sưng ở bìu, sờ có mảng cứng hoặc u cục, tinh hoàn to ra hay nhỏ đi một cách thất thường. Nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách, bệnh có khả năng chữa khỏi khá lớn. Tuy nhiên, trong trường hợp không được điều trị kịp thời, các tế bào ung thư sẽ phát triển và di căn rất nhanh ra các bộ phận xung quanh, gây tổn hại tới khả năng sản xuất, ảnh hưởng đến chất lượng phát triển giới tính nam và hiểm nguy đến tính mệnh của người bệnh.
Để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý ở tinh hoàn, khi thấy có trình diễn.# thất thường, nam giới cần vượt qua ngại ngần và đi khám chuyên khoa nam học ngay, tránh để lâu bệnh dễ thành mạn tính, khó chữa và ảnh hưởng khả năng sinh sản.
BS. Song Nhi
