Tổng công ty Đường sắt kêu khó khi về 'Siêu ủy ban'

Câu chuyện này được ông Vũ Anh Minh - chủ toạ HĐTV Tổng công ty Đường Sắt Việt Nam kể sáng 20/2 tại buổi làm việc của Tổ công tác của Thủ tướng và Ủy ban quản lý vốn tại doanh nghiệp (Siêu ủy ban). Là một trong 19 đơn vị đã chuyển về Siêu ủy ban năm ngoái nhưng Tổng công ty Đường sắt vừa xin được về lại Bộ Giao thông chuyển vận quản lý.

Ông Minh kể, định kỳ ngày 31/12 hằng năm, Tổng công ty Đường sắt sẽ nhận được duyệt y dự toán, trong đó có phần chi dành cho hoạt động công ích tuần đường, gác chắn. Hơn 11.300 nhân sự bộ phận hạ tầng tại 20 công ty thành viên nhìn an toàn cho hàng nghìn km đường sắt trông mong vào dự toán này để làm căn cứ trả lương. Nhưng theo ông Minh, từ đầu năm nay, do Tổng công ty đã được giao về Siêu ủy ban quản lý vốn, việc trả lương chưa được thực hành vì vướng Điều 49 của Luật Ngân sách.

Ông nói, Quốc hội đã ra Nghị quyết 87 trong đó nêu rõ "tiếp chuyện cơ chế giao vốn dự toán ngân sách, bảo trì đường sắt cho Bộ liên lạc vận chuyển". Tuy nhiên, vướng mắc lại nảy khi Tổng công ty và Bộ có ý kiến khác nhau về câu chữ của quyết nghị.

"Tổng công ty đã gửi văn bản kiến nghị, kể cả vượt cấp, nhưng vẫn chưa được giải quyết. Chúng tôi phải chọn lọc, dừng tàu hay chạy tiếp, nhưng dù dừng hay chạy thì chúng tôi đều làm sai", ông Minh nói. Nếu Tổng công ty Đường sắt dừng tàu thì ảnh hưởng đến hơn 30.000 cán bộ nhưng nếu tiếp tục chạy, sẽ là sai cho những viên chức tuần đường, gác chắn bởi họ không có giao kèo.

"Đến đầu tháng 3 mà không được giải quyết thì phải báo cáo Chính phủ cho dừng tàu, vì không ai làm tuần đường gác chắn", ông nói.

Tổ công tác của Thủ tướng làm việc với Ủy ban quản lý vốn Nhà nước ngày 20/2. Ảnh: VGP

Hai tháng đầu năm, Tổng công ty đã ứng tiền trước để trả lương. "Nhưng đó cũng chỉ là giải pháp tình thế, bản chất là chúng tôi cũng đang làm sai vì chưa có dự toán, chưa ký hợp đồng thì sao có thể ứng tiền", ông Minh nói và cho biết tình thế đang "khôn cùng cần kíp".

Vướng mắc trong cơ chế, văn bản luật sau khi về "Siêu ủy ban" cũng được Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) nêu.

Ông Phạm Ngọc Minh, Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines lấy thí dụ, giai đoạn trước, khi tổng công ty này trình kế hoạch đầu tư phi cơ, nhanh thì ba tuần, chậm thì 6 tháng được duyệt y. Nhưng tờ trình gần nhất về việc đầu tư dòng phi cơ thân hẹp của Vietnam Airlines đã hơn hai năm nhưng vẫn chưa được duyệt. "Vướng mắc lớn nhất nằm ở sự thiếu đồng bộ, nhất quán trong các văn bản pháp luật", ông Minh nói.

Một vướng mắc khác được Chủ tịch Vietnam Airlines nhắc đến là việc phân cấp, ủy quyền cho người đại diện vốn quốc gia. Theo quy định, những vấn đề lớn liên hệ đến hoạt động doanh nghiệp trước khi trình Đại hội đồng cổ đông và Hội đồng quản trị phải xin ý kiến Ủy ban quản lý vốn, nhưng quy định này cũng lồng thêm một ý là phải vắng cả "những vấn đề khác".

"Do chúng tôi không biết vấn đề khác này là những vấn đề gì nên chúng tôi vắng hết. Nhóm đại diện vốn tự đặt ra một ngưỡng là bẩm các vấn đề với ủy ban trước một tuần khi họp Hội đồng quản trị. Nếu không bị các vụ chức năng 'thổi còi' thì chúng tôi sẽ duyệt y", ông Minh san sớt và kiến nghị ủy ban sớm thể chế hóa "những vấn đề khác cụ thể là gì".

Cũng giống như Tổng công ty Đường sắt hay Vietnam Airlines, vấn đề mà ông Nguyễn Đức Chi, Chủ tịch Tổng công ty Đầu tư và kinh dinh vốn quốc gia (SCIC) nêu ra là câu chuyện chuẩn y thẩm quyền đầu tư dự án. Bởi sự chồng chéo giữa các luật dẫn tới tình cảnh lãnh đạo SCIC gặp nhiều khó khăn khi quyết định chọn dự án.

Khi SCIC xin ý kiến của Ủy ban quản lý vốn để đầu tư một dự án, Ủy ban nói SCIC hỏi quan điểm Bộ Kế hoạch & Đầu tư vì hệ trọng đến Luật Đầu tư công, nhưng lừng khừng án không thuộc một lĩnh vực nào trong Luật Đầu tư công, SCIC phải tư vấn thêm các bộ ngành khác, rồi chung cục không bên nào cho ý kiến. "Kiến nghị của doanh nghiệp đúng, trả lời của ủy ban cũng đúng, phản hồi của bộ ngành cũng thế, vậy chung cục lại trở về với kiến nghị ban sơ", ông Chi nói.

Siêu Ủy ban đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước tại 19 tập đoàn, tổng công ty, với số vốn nắm giữ khoảng 2,3 triệu tỷ đồng, ra mắt vào tháng 9/2018.

Lý giải việc này, Thứ tưởng Kế hoạch & Đầu tư Vũ Đại Thắng nói đa phần những vướng mắc là trong các quy định của luật. "Lúc xây dựng các văn bản luật trước đây chưa tính tới các hệ thống cơ quan đại diện sở hữu, cơ quan quản lý vốn, nên những luật này vẫn chưa vận dụng được ngay", ông Thắng nói.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Thắng cho rằng cũng có vấn đề do cách tiếp cận của các tập đoàn, tổng công ty. Có những trường hợp, các doanh nghiệp tư nhân cũng phải ứng dụng các quy định na ná nhưng họ vẫn có thể thực hiện, trong khi các doanh nghiệp Nhà nước gặp nhiều khó khăn. Như ngành hàng không, ông Thắng cho biết những doanh nghiệp tư nhân khác cũng phải tuân thủ theo Luật Đầu tư, nhưng họ vẫn làm được, trong khi những doanh nghiệp Nhà nước như Vietnam Airlines lại vướng nhiều vấn đề.

Minh Sơn